Tình hình chưa bao giờ căng thẳng hơn trên thị trường dầu mỏ.
Trong bối cảnh chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump đang theo đuổi các cuộc đàm phán hòa bình với Iran, đồng thời vẫn điều động thêm lực lượng đến khu vực lân cận, các nhà giao dịch cảnh báo rằng mỗi ngày cuộc xung đột kéo dài sẽ càng làm trầm trọng thêm cú sốc năng lượng, và đẩy kinh tế toàn cầu cùng thị trường cổ phiếu, trái phiếu vào tình thế nguy hiểm hơn.
Dưới đây là phân tích về mức độ nghiêm trọng của diễn biến này so với các cú sốc từng diễn ra.
Nguồn cung đang bị gián đoạn nhiều hơn bao giờ hết
Lượng tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz, điểm "yết hầu năng lượng" của khoảng 20% thị trường dầu mỏ 100 triệu thùng mỗi ngày, đã sụt giảm xuống mức "nhỏ giọt". Mặc dù Ả Rập Saudi đã chuyển tuyến một số nguồn cung cấp qua các đường ống hiện có đến các cảng xuất khẩu ở nơi khác, giới phân tích bao gồm cả Tập đoàn Năng lượng Rapidan cho biết 10 triệu thùng dầu hoặc hơn mỗi ngày vẫn bị tắc nghẽn.
Những mối đe dọa đối với tàu chở dầu và việc ngừng hoạt động tại các cơ sở sản xuất lớn có thể kéo dài những tác động đối với cả dầu mỏ và khí đốt tự nhiên kéo dài sau khi cuộc xung đột kết thúc. Khác với các cú sốc trước đây, một số cú sốc kéo dài hàng tháng hoặc lâu hơn, Ả Rập Saudi và các nhà xuất khẩu dầu thô lớn khác có khả năng gia tăng năng suất dự phòng mở mức độ hạn chế trong khi eo biển đóng cửa.
Giá dầu tăng vọt tương tự xu hướng các cuộc xung đột từng xảy ra
Giá dầu tương lai toàn cầu đã tăng vọt khoảng 80% kể từ đầu năm, ngay cả sau khi các đăng tải về cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran gây ra đợt bán tháo mạnh. Tình trạng giá dầu tăng vọt kể từ khi máy bay không người lái và tên lửa bắt đầu hoạt động trong những tuần gần đây tương tự giai đoạn sau khi bắt đầu Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1990.
Giá dầu đang ở mức cao hơn trước khi Nga bắt đầu chiến dịch đặc biệt ở Ukraine năm 2022 giữa lúc nền kinh tế toàn cầu đang phục hồi mạnh mẽ sau đại dịch. Mặc dù phần lớn sự gián đoạn dự kiến đối với nguồn cung dầu thô lúc đó đã không xảy ra, giá dầu vẫn duy trì ở mức cao trong nhiều tháng.
Đợt bán tháo trên thị trường chứng khoán có thể còn tồi tệ hơn
Mặc dù đợt bán tháo của thị trường có vẻ gắt, nhưng mức độ tương đương với phản ứng đối với các cú sốc địa chính trị trước đó. Chỉ số S&P 500 đã đi xuống trước cuộc xung đột Iran do lo ngại trí tuệ nhân tạo (AI) có thể gây đảo lộn ngành công nghệ, dịch vụ tài chính và nhiều ngành khác nữa. Các nhà đầu tư nói rằng mức định giá cao trên thị trường chứng khoán Mỹ đã làm trầm trọng thêm một số biến động kể từ đó.
Tính đến thời điểm này sau chiến dịch đặc biệt của Nga tại Ukraine, chỉ số S&P 500 gần như bằng với thời điểm cuộc xung đột bắt đầu. Nhưng cú sốc đã làm trầm trọng thêm lạm phát, dẫn tới sụt giảm lợi nhuận, thúc đẩy chi phí vay và dẫn đến việc chỉ số giảm 21% trong nửa đầu năm 2022.
Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ đang tăng vọt như thời điểm năm 2022
Trước chiến dịch đặc biệt của Nga vào Ukraine vào năm 2022, lợi suất đã ở mức thấp trong khi Cục Dự trữ Liên bang cố gắng kích thích nền kinh tế sau đại dịch. Lần này, triển vọng không rõ ràng về lãi suất có nghĩa là lợi suất đã ở mức cao. Kể từ đó, lợi suất đã leo lên một số mức cao nhất kể từ tháng 7/2025.
Lợi suất trái phiếu Kho bạc 10 năm chuẩn tăng nhanh hơn sau cuộc tấn công Kuwait của Iraq năm 1990, khi Mỹ phụ thuộc nhiều hơn vào năng lượng.
Một đợt xả kho dự trữ dầu lịch sử
Mỹ đã cam kết đóng góp một phần khổng lồ - khoảng 172 triệu thùng dầu - vào đợt xả kho dự trữ dầu thô lớn nhất từ trước đến nay của các thành viên Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA). Đợt xả dầu này - từ nguồn nằm trong mạng lưới các hang muối gần vùng Vịnh duyên hải Mexico của Mỹ (US Gulf Coast) - sẽ nhỏ hơn một chút so với đợt xả khẩn cấp do Tổng thống MỹJoe Biden quyết định vào năm 2022 trong chiến sự ở Ukraine.
Cả hai đợt xả kho dự trữ dầu đều lớn theo các tiêu chuẩn lịch sử, một dấu hiệu cho thấy Washington đã trở nên quyết liệt hơn trong việc sử dụng các kho dự trữ chiến lược để ứng phó với các cú sốc giá cả hoặc chuẩn bị cho các nguy cơ kinh tế.
(Theo Wall Street Journal)
