Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng, khi áp lực cắt giảm phát thải liên tục gia tăng trên toàn cầu, Ấn Độ và Việt Nam cũng đang từng bước xây dựng lộ trình giảm phát thải đến năm 2035 nhằm thực hiện các cam kết theo Thỏa thuận Paris để hướng tới giảm phát thải khí nhà kính và chuyển dịch sang năng lượng sạch. Cả hai quốc gia đều đang phải cân bằng mục tiêu là tăng trưởng kinh tế và giảm phát thải.
Tuy nhiên, theo Liên Hợp Quốc, các cam kết hiện tại của nhiều quốc gia trong đó có cả Ấn Độ và Việt Nam vẫn chưa đủ để giữ mức tăng nhiệt độ toàn cầu trong ngưỡng 1,5–2°C. Điều này tạo ra áp lực buộc các quốc gia phải tiếp tục nâng mức cam kết và đẩy nhanh tiến độ thực hiện trong giai đoạn tới.
Ấn Độ ưu tiên tăng trưởng với mục tiêu giảm cường độ phát thải
Theo Reuters, Ấn Độ đã công bố mục tiêu sẽ giảm 47% cường độ phát thải vào năm 2035 so với mức năm 2005. Việc lựa chọn chỉ số cường độ phát thải, thay vì tổng lượng khí thải, cho thấy nước này vẫn ưu tiên duy trì tăng trưởng kinh tế, khi vẫn có thể mở rộng quy mô nền kinh tế mà không bị ràng buộc bởi việc phải cắt giảm tuyệt đối lượng phát thải trong ngắn hạn.
Trước đó, quốc gia này đã đạt mức giảm khoảng 36% cường độ phát thải vào năm 2020 so với năm 2005. Kết quả này cho thấy những tiến triển đáng kể trong kiểm soát phát thải nhưng cũng đồng thời đặt ra câu hỏi về mức độ tham vọng của các mục tiêu mới.
Bên cạnh đó, Ấn Độ đặt mục tiêu nâng tỷ trọng công suất năng lượng sạch lên khoảng 60%, từ mức 52,6% hiện nay. Điều này phản ánh xu hướng chuyển dịch rõ rệt sang các nguồn năng lượng ít phát thải hơn, đặc biệt trong bối cảnh điện mặt trời và điện gió đang phát triển nhanh, dù mức mục tiêu hiện tại vẫn bị đánh giá là chưa hoàn toàn tương xứng với tiềm năng thực tế.
Chính phủ nước này cho biết “Hành động khí hậu của Ấn Độ đã được duy trì và đầy tham vọng”, qua đó cho thấy quốc gia này không chỉ theo đuổi các cam kết mang tính hình thức mà đang từng bước định hình một chiến lược dài hạn, trong đó năng lượng tái tạo giữ vai trò trung tâm.
Việt Nam hoàn thiện lộ trình giảm phát thải trong bối cảnh hạn chế nguồn lực
Khác với Ấn Độ, Việt Nam hiện chưa công bố mục tiêu cụ thể cho giai đoạn đến năm 2035 mà đang trong quá trình xây dựng và cập nhật lộ trình giảm phát thải, thường được gọi là NDC 3.0.
Theo thông tin từ Hiệp hội Năng lượng Sạch Việt Nam, các cam kết hiện hành của Việt Nam tập trung vào giai đoạn đến năm 2030, với mục tiêu giảm 15,8% lượng phát thải khí nhà kính so với kịch bản phát triển thông thường, và có thể nâng lên 43,5% nếu nhận được hỗ trợ quốc tế.
Việc chưa đưa ra con số cụ thể cho giai đoạn 2035 phản ánh thực tế rằng Việt Nam vẫn đang hoàn thiện hệ thống dữ liệu, cơ chế đo lường và báo cáo phát thải, cũng như cân nhắc khả năng huy động nguồn lực tài chính và công nghệ. So với các quốc gia có quy mô lớn hơn, Việt Nam đối mặt với nhiều hạn chế về năng lực thực thi, khiến quá trình xây dựng chính sách cần thận trọng và từng bước.
Dù vậy, định hướng dài hạn của Việt Nam vẫn rõ ràng với mục tiêu đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
Hai lộ trình, hai cách đánh đổi
Sự khác biệt giữa Ấn Độ và Việt Nam không chỉ nằm ở con số mục tiêu mà còn phản ánh hai cách tiếp cận khác nhau trong việc cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và trách nhiệm khí hậu. Ấn Độ lựa chọn công bố sớm các mục tiêu định lượng và tập trung vào giảm cường độ phát thải, qua đó duy trì dư địa tăng trưởng. Trong khi đó, Việt Nam ưu tiên xây dựng nền tảng chính sách và năng lực thực thi trước khi đưa ra các cam kết cụ thể hơn cho giai đoạn tiếp theo.
(Theo Reuters, Năng lượng sạch Việt Nam)
