Thị trường năng lượng toàn cầu đang bước vào giai đoạn biến động mạnh khi căng thẳng quân sự tại Trung Đông làm gián đoạn các tuyến vận chuyển dầu quan trọng. Giá dầu quốc tế liên tục tăng khiến nhiều quốc gia lo ngại về nguy cơ thiếu hụt nguồn cung trong ngắn hạn, buộc Mỹ phải đưa ra những điều chỉnh tạm thời trong chính sách trừng phạt đối với Nga.
Theo thông tin từ Bộ Tài chính Mỹ, giấy phép mới cho phép giao và bán dầu thô cùng các sản phẩm dầu mỏ của Nga đã được chất lên tàu trước hoặc trong ngày 12/3. Quy định này có hiệu lực đến nửa đêm ngày 11/4 theo giờ Washington. Mục tiêu của biện pháp là giải quyết lượng dầu đang bị mắc kẹt trên các tàu chở dầu ngoài biển do các lệnh trừng phạt trước đó, đồng thời bổ sung nguồn cung tạm thời cho thị trường năng lượng toàn cầu.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ, ông Scott Bessent, cho biết việc cấp phép mang tính “ngắn hạn và có giới hạn”, nhằm giảm bớt áp lực tăng giá năng lượng trong bối cảnh thị trường dầu đang biến động mạnh. Trong những tuần gần đây, các cuộc tấn công quân sự liên quan đến Iran và nguy cơ gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz đã khiến giá dầu thế giới tăng nhanh, thậm chí có thời điểm vượt mốc 100 USD mỗi thùng.
Ông Bessent cho biết trong một tuyên bố: “Đà tăng giá dầu hiện nay chỉ là sự gián đoạn tạm thời trong ngắn hạn và về lâu dài sẽ mang lại lợi ích lớn cho nền kinh tế Mỹ.”
Theo ước tính của phía Nga, quyết định miễn trừ có thể liên quan tới khoảng 100 triệu thùng dầu thô của nước này đang mắc kẹt trên biển, tương đương gần một ngày sản lượng dầu toàn cầu. Việc cho phép lượng dầu này quay trở lại thị trường được kỳ vọng sẽ giúp giảm bớt áp lực thiếu hụt nguồn cung trong ngắn hạn.
Động thái mới của Washington được xem là một trong những nỗ lực nhằm ổn định thị trường năng lượng sau khi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông gia tăng. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) trước đó cảnh báo xung đột trong khu vực có thể gây ra một trong những cú sốc nguồn cung dầu lớn nhất trong lịch sử, nếu hoạt động vận chuyển qua các tuyến hàng hải quan trọng bị gián đoạn.
Bên cạnh yếu tố thị trường, quyết định của Mỹ cũng được cho là phản ánh những cân nhắc về kinh tế trong nước. Giá năng lượng tăng cao có thể gây áp lực lên chi phí sinh hoạt và hoạt động sản xuất tại Mỹ, đồng thời ảnh hưởng đến tâm lý người tiêu dùng và doanh nghiệp. Trong bối cảnh đó, việc bổ sung thêm nguồn cung dầu tạm thời được kỳ vọng sẽ góp phần kiềm chế đà tăng giá nhiên liệu.
Tuy nhiên, quyết định nới lỏng tạm thời các biện pháp trừng phạt đối với dầu Nga đã vấp phải sự phản đối từ một số đồng minh phương Tây. Nhiều lãnh đạo châu Âu cho rằng việc cho phép giao dịch dầu Nga, dù chỉ trong thời gian ngắn, có thể làm suy yếu nỗ lực gây sức ép kinh tế lên Moscow liên quan đến cuộc xung đột tại Ukraine.
Các quan chức châu Âu nhấn mạnh rằng việc duy trì các biện pháp trừng phạt năng lượng vẫn là công cụ quan trọng nhằm hạn chế nguồn thu của Nga từ xuất khẩu dầu khí. Theo quan điểm này, việc nới lỏng có thể tạo ra tín hiệu không nhất quán trong chính sách của phương Tây đối với Moscow.
Trong khi đó, phía Nga cho rằng diễn biến mới phản ánh vai trò quan trọng của nguồn cung năng lượng Nga đối với thị trường toàn cầu. Một số quan chức Nga nhận định rằng trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng gia tăng, việc tiếp tục hạn chế nguồn cung dầu từ Nga sẽ khiến thị trường thế giới khó duy trì sự ổn định.
Các chuyên gia năng lượng nhận định rằng tác động của quyết định này có thể mang tính ngắn hạn, bởi giấy phép miễn trừ chỉ áp dụng đối với lượng dầu đã được chất lên tàu trước thời điểm quy định. Tuy vậy, động thái này vẫn có ý nghĩa trong việc giảm bớt áp lực nguồn cung và giúp thị trường có thêm thời gian điều chỉnh trước những biến động lớn từ địa chính trị.
Ngoài biện pháp miễn trừ tạm thời, chính quyền Mỹ cũng đang xem xét nhiều giải pháp khác nhằm bảo đảm nguồn cung năng lượng. Một số phương án được thảo luận bao gồm hỗ trợ hoạt động vận tải hàng hải trong khu vực Trung Đông, tăng cường bảo đảm an ninh cho các tuyến vận chuyển dầu và xem xét điều chỉnh một số quy định liên quan đến vận tải nội địa để đảm bảo lưu thông hàng hóa.
(Theo Reuters, Irishtimes)
