SpaceX đã chính thức công bố hồ sơ chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) vào thứ Tư, chính thức hé lộ tình hình tài chính của doanh nghiệp đã làm thay đổi ngành công nghiệp tên lửa, đang theo đuổi những tham vọng lớn hơn như xây dựng thuộc địa trên Sao Hỏa và triển khai các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) ngoài không gian.
Thương vụ này được kỳ vọng sẽ trở thành đợt IPO đầu tiên tại Mỹ đưa một doanh nghiệp đạt mức định giá nghìn tỷ USD ngay khi niêm yết, tạo bước đệm cho hàng loạt thương vụ IPO bom tấn khác trong những tháng tới, bao gồm cả hai gã khổng lồ công nghệ OpenAI và Anthropic. Nếu thành công, đợt phát hành này sẽ ngay lập tức đưa SpaceX trở thành một trong những công ty đại chúng có giá trị vốn hóa lớn nhất thế giới, đồng thời là doanh nghiệp thứ hai trong đế chế kinh doanh của Elon Musk vượt mốc vốn hóa 1.000 tỷ USD.
Thành lập năm 2002, SpaceX đã phát triển thành doanh nghiệp hàng không vũ trụ lớn nhất thế giới nhờ việc phóng hàng nghìn vệ tinh Internet của Starlink. Việc tiên phong sử dụng tên lửa tái sử dụng của công ty đã thay đổi hoàn toàn bài toán kinh tế của ngành hàng không vũ trụ, buộc các đối thủ cạnh tranh - bao gồm Blue Origin của Jeff Bezos - phải chật vật đuổi theo.
Dù nổi tiếng nhờ hoạt động chế tạo tên lửa và phóng vệ tinh, phần lớn doanh thu 18,67 tỷ USD của SpaceX trong năm ngoái đến từ mảng Internet vệ tinh Starlink. Triển vọng tăng trưởng dài hạn của tập đoàn phụ thuộc vào các mảng kinh doanh liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI). Theo hồ sơ IPO, bộ phận xAI mới thành lập của hãng hiện vẫn đang ghi nhận lỗ.
Nếu đợt phát hành diễn ra thành công, SpaceX có thể đạt mức định giá kỷ lục 1.750 tỷ USD, đưa người sáng lập trở thành tỷ phú nghìn tỷ đầu tiên trong lịch sử, minh chứng cho tầm nhìn nhiều năm qua bất chấp các quy luật thông thường để phát triển loại tên lửa có thể tái hạ cánh và tái sử dụng.
Thông báo của công ty về vấn đề này được ra trong một tuần quan trọng đối với nhà sản xuất tên lửa, khi công ty đang chuẩn bị cho chuyến bay thử nghiệm tiếp theo của tên lửa thế hệ mới Starship. Các kế hoạch của Musk thực hiện các sứ mệnh lên Mặt Trăng, Sao Hỏa và mở rộng mạng lưới internet vệ tinh Starlink của Musk đều phụ thuộc vào dòng tên lửa mới này. Chuyến bay thử nghiệm, ban đầu được lên lịch vào thứ Ba, hiện dự kiến sẽ diễn ra vào cuối tuần này.
Hội đồng quản trị đã trao cho Elon Musk quyền kiểm soát đáng kể đối với công ty, nhưng lại gắn phần lớn khoản thù lao của ông với các mục tiêu đầy tham vọng như xây dựng thuộc địa thường trực trên Sao Hỏa và phát triển các trung tâm dữ liệu ngoài không gian với công suất tính toán tương đương 100 terawatt - tương đương khoảng 100.000 lò phản ứng hạt nhân công suất 1 gigawatt, theo Reuters đưa tin trước đó.
Tuần trước, Reuters đưa tin SpaceX dự kiến niêm yết sớm nhất vào ngày 12/6, bắt đầu chương trình gặp gỡ nhà đầu tư từ ngày 4/6 và có thể thực hiện bán cổ phiếu sớm nhất từ ngày 11/6.
Các chuyên gia phân tích và học giả nhận định, hình ảnh cá nhân và tầm ảnh hưởng của Elon Musk có thể đóng vai trò quan trọng hơn cả các chỉ số tài chính cơ bản của SpaceX trong việc thu hút nhà đầu tư, bởi trên thị trường hiện không có bất kỳ doanh nghiệp tương đồng nào để làm hệ quy chiếu định giá.
Công ty cho biết họ đang nhắm tới một thị trường tiềm năng lên tới 28.500 tỷ USD trên toàn bộ các mảng kinh doanh, trong đó phần lớn doanh thu kỳ vọng gắn liền với AI.
Những con số này, được công bố lần đầu tiên trước công chúng trong hồ sơ đăng ký S-1, xác nhận các báo cáo trước đó của Reuters, SpaceX hiện vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn thu từ Starlink, nhưng tin rằng triển vọng dài hạn của mình nằm ở trí tuệ nhân tạo và các hạ tầng liên quan - những mảng hiện vẫn chưa sinh lời.
Nếu đạt được mục tiêu định giá 1.750 tỷ USD, con số này sẽ vượt qua đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) năm 2019 của Saudi Aramco, vốn đã lập kỷ lục IPO lớn nhất thế giới khi ra mắt trên sàn giao dịch Riyadh với giá trị 1.700 tỷ USD. Trước đó, Reuters đưa tin SpaceX đã lên kế hoạch huy động hơn 75 tỷ USD trong đợt chào bán này.
Quy mô khổng lồ của đợt IPO đã thu hút sự chú ý vào mức độ gắn kết ngày càng chặt chẽ trong hệ sinh thái kinh doanh của Elon Musk (thường được gọi là "Muskonomy"), bao gồm công ty xe điện hàng đầu Tesla, cùng các doanh nghiệp về trí tuệ nhân tạo và cấy ghép chip não.
SpaceX đã sáp nhập với công ty khởi nghiệp trí tuệ nhân tạo xAI của Musk trong thỏa thuận định giá công ty tên lửa ở mức 1.000 tỷ USD và nhà phát triển chatbot Grok ở mức 250 tỷ USD.
Các nhà phân tích cho rằng, những lo ngại về khả năng điều hành nhiều công ty với tổng giá trị thị trường vượt quá hàng nghìn tỷ USD của Musk có thể ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý nhà đầu tư.
Cuộc đua thương mại hóa không gian đang ngày càng khốc liệt khi các công ty tư nhân, dẫn đầu là SpaceX và Blue Origin, cạnh tranh nhau để giảm chi phí phóng, triển khai mạng lưới vệ tinh và giành được các hợp đồng của chính phủ.
Từng bị chi phối bởi các cơ quan nhà nước như NASA (Mỹ) và Roscosmos (Nga), lĩnh vực này hiện đang thu hút hàng tỷ USD vốn tư nhân.
Doanh thu của SpaceX chủ yếu đến từ Starlink - nhà khai thác vệ tinh lớn nhất thế giới. Mạng lưới khoảng 10.000 vệ tinh này đang cung cấp internet băng thông rộng cho người tiêu dùng, chính phủ và các khách hàng doanh nghiệp. Nhưng sự mở rộng phạm vi hoạt động của công ty trên các thị trường hàng không, hàng hải và doanh nghiệp đang giúp biến các dự án không gian đòi hỏi vốn đầu tư lớn thành nguồn doanh thu định kỳ
Các công ty AI nổi tiếng, bao gồm OpenAI và Anthropic, cũng đang xem xét khả năng niêm yết công khai vào cuối năm 2026. Nhu cầu đối với việc niêm yết của SpaceX có thể ảnh hưởng đến thời điểm và sự quan tâm đối với các đợt IPO sắp tới khác.
Theo Reuters đưa tin hồi tháng 4, SpaceX dự định dành một phần đáng kể cổ phiếu cho các nhà đầu tư cá nhân và sẽ tổ chức một sự kiện dành cho khoảng 1.500 người vào tháng 6 sau khi khởi động chiến dịch giới thiệu IPO.
Công ty dự kiến sẽ niêm yết trên sàn Nasdaq với mã chứng khoán SPCX.
(Theo Reuters)
