Các nhân viên của công ty Gstar Electronic Appliance lắp ráp nồi chiên không dầu tại một nhà máy ở Ninh Ba, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc. Chính phủ Trung Quốc đặt mục tiêu tăng trưởng GDP từ 4,5% đến 5% trong năm nay. Ảnh: Reuters
Đây là nền kinh tế lớn đầu tiên công bố Tổng sản phẩm Quốc nội (GDP) quý I sau khi Mỹ và Iran bắt đầu không kích nhằm vào Iran vào cuối tháng 2. Mỹ - nền kinh tế số một thế giới - sẽ công bố con số này vào cuối tháng 4.
Mức tăng 5% do Cục Thống kê Quốc gia của Trung Quốc (NBS) công bố hôm 16/4, cho thấy sự gia tăng so với mức tăng trưởng 4,5% được ghi nhận trong quý cuối năm ngoái, và vượt qua mức dự báo trung bình 4,8% của các chuyên gia kinh tế được Reuters khảo sát.
Dù chứng kiến sự tăng trưởng từ hoạt động xuất khẩu mạnh mẽ trong hai tháng đầu năm 2026, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang phải đối mặt với một thực tế đáng lo ngại khi cuộc xung đột tại Trung Đông kéo theo khủng hoảng năng lượng có thể làm sụp đổ nhu cầu toàn cầu.
Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc đề cao sự tăng trưởng đáng ghi nhận của các chỉ số kinh tế vĩ mô then chốt, đánh dấu một “khởi đầu vững chắc” cho nền kinh tế nước này trong năm nay, đồng thời cảnh báo về những "làn gió ngược" phía trước từ cả trong nước và quốc tế.
“Các điều kiện bên ngoài đã trở nên phức tạp và biến động hơn, trong khi sự mất cân bằng cấu trúc trong nước - đặc trưng bởi nguồn cung mạnh và nhu cầu yếu - vẫn còn rõ rệt,” cơ quan này cho biết trong một tuyên bố.
Tác động từ chiến sự Iran
Cuộc xung đột tại Iran đã đẩy thế giới vào một cuộc khủng hoảng năng lượng chưa từng có tiền lệ, và các con số tăng trưởng của Trung Quốc đang mang lại cái nhìn về sự tác động của tình hình hỗn loạn đó đang lan rộng khắp nền kinh tế toàn cầu. Trong một báo cáo hôm 15/4, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã đưa ra triển vọng bi quan về kinh tế thế giới, cảnh báo tình trạng thiếu hụt dầu mỏ trong năm nay.
Nền kinh tế Trung Quốc trong những năm gần đây vốn đã chịu sức ép từ cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài bắt đầu từ năm 2021 và tiêu dùng hộ gia đình sụt giảm. Gần đây hơn, tình trạng dư thừa công suất công nghiệp đã dẫn đến cạnh tranh giá cả khốc liệt, gây ra áp lực giảm phát lên toàn bộ nền kinh tế.
Trung Quốc vốn dựa vào năng lực sản xuất hùng hậu để thúc đẩy nền kinh tế phụ thuộc vào xuất khẩu, giúp thặng dư thương mại đạt mức kỷ lục 1.200 tỷ USD vào năm ngoái - một cột mốc chưa quốc gia nào khác đạt được.
Tuy nhiên, dù nền kinh tế số hai thế giới tương đối an toàn trước cú sốc năng lượng nhờ lượng dự trữ dầu khí lớn và nguồn cung đa dạng, sự phụ thuộc vào xuất khẩu lại để lộ một điểm yếu đáng lo ngại. Sau hai tháng đầu năm gây ấn tượng với mức tăng xuất khẩu 21,8% so với cùng kỳ năm ngoái, con số này đã giảm mạnh xuống còn 2,5% vào tháng 3. Nguyên nhân là cuộc xung đột (bùng nổ vào ngày cuối cùng của tháng 2) đã làm chậm các chuyến hàng và tăng chi phí logistics.
“Kết quả là dù vẫn trụ vững, kinh tế Trung Quốc đang ngày càng phụ thuộc hơn vào nhu cầu bên ngoài. Cuộc xung đột có khả năng sẽ làm gia tăng xu hướng này,” Zichun Huang, chuyên gia kinh tế về Trung Quốc tại Capital Economics, nhận định.
Điểm sáng từ công nghệ xanh
Dù vậy, một số nhà phân tích cho rằng cuộc xung đột tại Vùng Vịnh có thể không gây tác động lớn đến xuất khẩu toàn ngành trong những tháng tới, thay vào đó, những sai lệch mang tính mùa vụ từ kỳ nghỉ Tết Nguyên đán có thể giải thích sự sụt giảm trong tháng 3. Tính chung cả quý, xuất khẩu vẫn tăng 14,7%, cao hơn mức 5,5% của cùng kỳ năm 2025.
Sở dĩ có sự ổn định này là nhờ các thế mạnh cốt lõi của Trung Quốc. Nỗ lực dài hạn trong việc nâng cấp sản xuất các mặt hàng giá trị cao hoặc công nghệ cao, cũng như nỗ lực thống trị các công nghệ xanh - những mặt hàng sẽ càng được săn đón hơn giữa cú sốc dầu mỏ toàn cầu.
Trong quý I/2026, xuất khẩu công nghệ xanh của Trung Quốc tăng vọt. Theo hải quan Trung Quốc, xuất khẩu xe điện, pin lithium và các sản phẩm tuabin gió đã tăng lần lượt 78%, 50% và 45% so với cùng kỳ năm ngoái.
“Bất chấp cú sốc giá năng lượng, xuất khẩu sẽ vẫn vững chắc trong các quý tới nhờ nhu cầu mạnh mẽ đối với chất bán dẫn và công nghệ xanh,” chuyên gia Huang cho biết thêm.
(Theo Nikkei Asia, CNN)
