Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang làm việc với các ngân hàng thương mại về khả năng điều chỉnh quy định liên quan đến tỷ lệ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR), trong đó có phương án xem xét đưa trở lại một phần tiền gửi Kho bạc Nhà nước vào công thức tính. Động thái này được kỳ vọng giúp giảm áp lực thanh khoản và hạ nhiệt mặt bằng lãi suất.
Theo quy định hiện hành tại Thông tư 26/2022/TT-NHNN (sửa đổi Thông tư 22/2019/TT-NHNN), từ đầu năm 2026, 100% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước bị loại khỏi mẫu số khi tính LDR. Trước đó, tỷ lệ khấu trừ được thực hiện theo lộ trình giảm dần, từ 50% năm 2023, 60% năm 2024, 80% năm 2025 và về 0% từ năm 2026.
Trong bối cảnh tiền gửi Kho bạc Nhà nước từng lên tới khoảng 500.000 tỷ đồng, việc loại bỏ hoàn toàn nguồn vốn này khỏi công thức LDR đã khiến nhiều ngân hàng chịu áp lực thanh khoản lớn hơn. Để đáp ứng tỷ lệ an toàn, các ngân hàng buộc phải gia tăng huy động dân cư, đẩy mạnh phát hành giấy tờ có giá và tăng vay mượn trên thị trường liên ngân hàng, qua đó tạo sức ép lên lãi suất.
Theo Công ty Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV), tại cuộc họp giữa NHNN và các ngân hàng thương mại ngày 9/4, nhiều phương án điều chỉnh đã được thảo luận nhằm tăng tính linh hoạt cho quy định này.
Thứ nhất, cơ quan quản lý có thể xem xét điều chỉnh hoặc kéo dài lộ trình áp dụng Thông tư 26, trong đó cân nhắc cho phép tiếp tục tính một phần tiền gửi Kho bạc Nhà nước (ví dụ khoảng 20% như giai đoạn 2025) thay vì đưa về mức 0% ngay lập tức.
Thứ hai, một số ngân hàng đề xuất điều chỉnh kỹ thuật công thức LDR, theo hướng mở rộng các cấu phần được tính vào nguồn vốn huy động, bao gồm các khoản vay dài hạn từ định chế tài chính quốc tế hoặc chứng chỉ tiền gửi kỳ hạn dài.
Thứ ba, cũng có ý kiến đề xuất nới trần LDR từ mức 85% hiện nay lên khoảng 87–90% đối với các ngân hàng có hệ số an toàn vốn (CAR) tốt, nhằm tạo thêm dư địa tăng trưởng tín dụng.
Hiện tại, việc không còn ghi nhận tiền gửi Kho bạc Nhà nước trong công thức tính LDR đã khiến tỷ lệ này tại nhiều ngân hàng quốc doanh tăng lên sát ngưỡng quy định. Để duy trì dưới mức 85%, hệ thống buộc phải cạnh tranh mạnh hơn trong huy động vốn dân cư, góp phần làm mặt bằng lãi suất có xu hướng nhích lên trong thời gian gần đây.
Các nhà phân tích của KBSV đánh giá, nếu các phương án nới lỏng được thông qua, áp lực tăng lãi suất trên thị trường 1 sẽ giảm đáng kể, đồng thời giúp ổn định thanh khoản hệ thống ngân hàng.
Trong kịch bản điều chỉnh, nhóm ngân hàng thương mại nhà nước được dự báo hưởng lợi rõ rệt nhất do đang nắm giữ phần lớn tiền gửi Kho bạc Nhà nước, trong khi tác động lên khối ngân hàng tư nhân là không đáng kể. Cụ thể, Vietcombank, BIDV và VietinBank mỗi ngân hàng đang nắm khoảng 134.000–136.000 tỷ đồng, còn Agribank khoảng 86.500 tỷ đồng.
Việc tính lại cấu phần này có thể giúp cải thiện đáng kể tỷ lệ LDR vốn đã tiến sát trần, qua đó mở rộng dư địa tăng trưởng tín dụng trong thời gian tới.
