Môi trường công sở vốn là một "mê cung" lắt léo. Hầu hết mọi hoạt động tại nơi làm việc đều xoay quanh khả năng quản trị các mối quan hệ, thông qua những kỹ năng xã hội nhạy bén. Thông thường, nhân viên thường tích lũy các kỹ năng này qua thời gian, nhưng thế hệ Gen Z lại là một ngoại lệ chưa từng thấy. Sự kết hợp giữa việc thiếu hụt trải nghiệm thực tế, cũng như việc học tập trực tuyến và thói quen giao tiếp bất đồng bộ đã khiến nhóm nhân sự trẻ này bỏ lỡ cơ hội trau dồi các "kỹ năng điều hướng" trong thế giới công việc phức tạp.
Hệ quả tất yếu là nhiều người trẻ đang loay hoay để sống sót thay vì thăng tiến tại công sở. Việc không thể thích nghi khiến tỷ lệ nhảy việc chạm mức báo động. Nếu xu hướng này không được ngăn chặn, chúng ta sẽ sớm đối mặt với một cuộc khủng hoảng nhân sự toàn diện: một thế hệ thiếu hụt cả kỹ năng cộng tác lẫn tư duy dẫn dắt. Điều này không chỉ gây đứt gãy nguồn cung ứng lãnh đạo mà còn đe dọa trực tiếp đến sự tồn vong của các tổ chức.
Ảnh minh họa: Melcher Oosterman (WSJ)
"Cơn bão hoàn hảo" Gen Z lớn lên trong một "cơn bão hoàn hảo" hội tụ ba yếu tố:
Thiếu hụt trải nghiệm quan hệ thực tế: Chỉ 56% Gen Z trưởng thành sau khi có một mối quan hệ lãng mạn (trong khi con số này ở các thế hệ trước lên tới hơn 75%). Những trải nghiệm này sẽ dạy các năng lực xã hội cơ bản như biểu đạt cảm xúc, hợp tác và vị tha, cũng như các kỹ năng trực tiếp phục vụ giao tiếp với đồng nghiệp hay cấp trên.
Sự thống trị của giáo dục trực tuyến: Đến năm 2025, sinh viên học trực tuyến nhiều hơn trực tiếp. Khi trường học chỉ còn là các "cuộc gọi video" và "phòng thảo luận nhóm ảo", quá trình học hỏi xã hội thực tế dần biến mất, khiến sinh viên khó nắm bắt cách giao tiếp xã hội trực tiếp cũng như các chuẩn mực ứng xử công sở.
Thói quen giao tiếp kỹ thuật số: Gen Z chủ yếu gửi tin nhắn thay vì tương tác trực tiếp. Điều này gây tâm lý lo âu khi đối mặt với những cuộc gặp bất ngờ, những cuộc họp quan trọng hoặc các yêu cầu đột xuất từ sếp.
Khi đối mặt với cấp trên, lỗ hổng kỹ năng này càng lộ rõ, nhất là lúc phát sinh xung đột nhóm. Chẳng hạn, khi bị đồng nghiệp chèn ép, thay vì chọn đối thoại trực tiếp, nhiều nhân viên trẻ lại né tránh vì tâm lý lo âu. Do đó, các mâu thuẫn dễ rơi vào bế tắc và không bao giờ được giải quyết dứt điểm.
Để thu hẹp khoảng cách, các nhà lãnh đạo cần chủ động thay đổi tư duy giao tiếp theo hướng trực diện và minh bạch.
Xóa bỏ "luật chơi ngầm": Đừng bắt nhân viên mới phải tự đoán ý. Hãy lập một danh sách chuẩn mực cụ thể — từ văn hóa viết email, cách sử dụng biểu tượng cảm xúc (emoji) cho đến các thuật ngữ chuyên môn — để chia sẻ ngay từ ngày đầu.
Phân loại kênh liên lạc: Quy định rõ các yêu cầu nhỏ có thể nhắn tin, nhưng những quyết định quan trọng hoặc vấn đề nhân sự nhạy cảm bắt buộc phải trao đổi trực tiếp hoặc qua điện thoại.
Kích hoạt văn hóa dám hỏi: Hãy xóa bỏ rào cản tâm lý bằng cách khuyến khích nhân sự trẻ đặt câu hỏi về mọi thứ. Trong đó, những nhân viên kỳ cựu cần làm gương bằng việc chủ động yêu cầu làm rõ thông tin ngay trong các cuộc họp.
Suy cho cùng, mọi người thường có xu hướng nghĩ lãnh đạo có thể chưa hiểu Gen Z, nhưng sự thật là chúng ta cũng chưa thực sự hiểu họ. Thay vì chọn cách rời đi khi cảm thấy ngột ngạt, hãy thử một lần giao tiếp trực tiếp. Môi trường công sở có thể là mê cung, nhưng nếu có một bản đồ rõ ràng, Gen Z chắc chắn sẽ là những người dẫn đường xuất sắc!
(Theo WSJ)
