VN-Index tăng 41% nhưng phần lớn cổ phiếu không đi cùng
Tại Đại hội Nhà đầu tư thường niên 2026 tổ chức tại TP.HCM chiều 8/5, Công ty TNHH Quản lý Quỹ Đầu tư Chứng khoán Vietcombank (VCBF) đã dành nhiều thời gian để phân tích hiệu suất các quỹ mở, đánh giá triển vọng thị trường và chia sẻ chiến lược đầu tư trong giai đoạn mới.
Ông Phạm Lê Duy Nhân, Giám đốc Quản lý danh mục đầu tư VCBF, cho biết năm 2025 là một năm tăng trưởng rất mạnh của thị trường chứng khoán Việt Nam. VN-Index tăng 41% và đạt đỉnh 1.785 điểm sau khi phục hồi từ nhịp điều chỉnh đầu quý II. Những yếu tố hỗ trợ chính bao gồm môi trường vĩ mô ổn định, mặt bằng lãi suất thấp trong phần lớn thời gian và kết quả kinh doanh tích cực của doanh nghiệp niêm yết. Đặc biệt, việc Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp vào tháng 10 đã củng cố thêm tâm lý tích cực.
Tuy nhiên, theo VCBF, mức tăng của chỉ số không phản ánh đầy đủ bức tranh chung của thị trường. Hơn 42% số cổ phiếu trong rổ VN-Index kết thúc năm với mức giảm giá. Riêng nhóm cổ phiếu thuộc Vingroup đóng góp hơn 400 điểm trong tổng mức tăng 520 điểm của toàn chỉ số. Nếu loại bỏ tác động của nhóm này, mức tăng bình quân của phần còn lại chỉ quanh 10%.
Bước sang năm 2026, VN-Index tiếp tục lập đỉnh mới trên 1.900 điểm nhưng nhanh chóng điều chỉnh do áp lực chốt lời, khối ngoại bán ròng liên tiếp và mặt bằng lãi suất có dấu hiệu nhích lên. Đến cuối tháng 2, căng thẳng địa chính trị và chiến sự tại Trung Đông khiến thị trường giảm sâu hơn. Kết thúc quý I, chỉ số giảm 6,2%.
Dù vậy, thanh khoản vẫn duy trì ở mức cao. Giá trị giao dịch bình quân năm 2025 đạt 1,1 tỷ USD mỗi phiên, tăng 35% so với năm trước. Trong quý I/2026, con số này tiếp tục tăng lên 1,3 tỷ USD mỗi ngày, bất chấp biến động quốc tế.
13 tỷ USD vốn ngoại rút ròng và bài toán định giá
Một trong những chủ đề được quan tâm nhất tại đại hội là xu hướng rút vốn của nhà đầu tư nước ngoài. Theo VCBF, khối ngoại bán ròng 5,1 tỷ USD trong năm 2025 và thêm hơn 1,2 tỷ USD trong quý I/2026. Tính từ năm 2020 đến nay, tổng giá trị rút ròng đã vượt 13 tỷ USD, kéo tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong rổ VN-Index xuống còn khoảng 14,5%.
Ông Phạm Lê Duy Nhân cho rằng nguyên nhân không chỉ đến từ chênh lệch lãi suất và áp lực tỷ giá khi Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ duy trì mặt bằng lãi suất cao, mà còn xuất phát từ việc Việt Nam chưa có nhiều doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực đang thu hút dòng vốn toàn cầu như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn hay robotics.
Dù vậy, VCBF cho rằng cơ hội đầu tư vẫn rất đáng chú ý. Theo ông Nguyễn Triệu Vinh, Phó Giám đốc khối đầu tư kiêm Giám đốc đầu tư cổ phiếu, P/E của thị trường hiện khoảng 15 lần, tương đương mức trung bình 10 năm. Tuy nhiên, nếu loại bỏ yếu tố đột biến từ cổ phiếu Vingroup đang giao dịch ở mức P/E khoảng 150 lần, P/E của phần còn lại chỉ còn 12,3 lần, thấp hơn đáng kể so với triển vọng tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp niêm yết.
Trong danh mục đầu tư, VCBF cũng chủ động hạn chế các doanh nghiệp chịu tác động trực tiếp từ xung đột tại Trung Đông. Trường hợp Nhựa Bình Minh (BMP) được theo dõi sát do chi phí nguyên liệu PVC tăng, song doanh nghiệp vẫn có khả năng bảo toàn biên lợi nhuận nhờ vị thế đầu ngành và thương hiệu mạnh.
Kỷ luật đầu tư: đứng ngoài Vingroup, thận trọng với FPT
VCBF nhấn mạnh triết lý đầu tư giá trị và tầm quan trọng của kỷ luật định giá. Theo ông Nguyễn Duy Anh, Giám đốc Quản lý danh mục, mỗi cổ phiếu phải trải qua từ ba tuần đến một tháng nghiên cứu và thẩm định trước khi được giải ngân. Với cách tiếp cận này, danh mục thường được nắm giữ trong 3-5 năm thay vì xoay vòng liên tục.
Đối với Vingroup, VCBF cho biết từng là nhà đầu tư dài hạn và đánh giá cao tiềm năng của VinFast. Tuy nhiên, khi vốn hóa của tập đoàn đạt khoảng 64 tỷ USD, tương đương 12,5% GDP Việt Nam, quỹ cho rằng doanh nghiệp cần tạo ra hơn 3 tỷ USD lợi nhuận mỗi năm để biện minh cho mức định giá hiện tại. Do tình hình tài chính chưa cải thiện tương xứng, VCBF quyết định không tiếp tục nắm giữ, dù vẫn để ngỏ khả năng quay lại nếu các điều kiện trở nên hợp lý hơn.
Chúng tôi thoái vốn khi giá cổ phiếu tăng vượt xa giá trị thực hoặc triển vọng kinh doanh của doanh nghiệp không còn như đánh giá ban đầu. Khi đó, chúng tôi sẽ tái phân bổ vốn vào những cơ hội tốt hơn
Với FPT, VCBF vẫn coi đây là khoản đầu tư dài hạn nhưng đã giảm tỷ trọng trong quỹ VCBF-BCF từ khoảng 6% xuống hơn 4%. Theo ông Phạm Lê Duy Nhân, quyết định này không phản ánh sự suy giảm chất lượng doanh nghiệp mà xuất phát từ sự thận trọng trước nguy cơ AI làm thay đổi mô hình gia công phần mềm truyền thống, cũng như cạnh tranh ngày càng mạnh từ các tập đoàn công nghệ Ấn Độ như Infosys và Tata Consultancy Services.
Bà Dương Kim Anh, Giám đốc khối đầu tư, cho biết VCBF đã sử dụng AI để tăng tốc quá trình thu thập thông tin, xử lý dữ liệu và nghiên cứu doanh nghiệp. Tuy nhiên, công nghệ này hiện mới đóng vai trò hỗ trợ và chưa thể thay thế con người trong việc đánh giá năng lực điều hành, đạo đức và chất lượng ban lãnh đạo - những yếu tố được xem là nền tảng của đầu tư giá trị.
Chu kỳ mới của thị trường vốn và cơ hội cho nhà đầu tư dài hạn
Theo ông Nguyễn Hoàng Linh, Giám đốc Nghiên cứu và Phân tích VCBF, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng GDP khoảng 10% trong 5 năm tới. Để đạt được tốc độ này, nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội đến năm 2030 có thể vượt 9 triệu tỷ đồng mỗi năm.
Nền kinh tế không thể chỉ dựa vào tín dụng ngân hàng mà phải phát triển thị trường vốn để cung cấp nguồn vốn dài hạn từ 20-30 năm cho hạ tầng. Nhu cầu vốn đầu tư vào năm 2030 có thể lên tới hơn 9 triệu tỷ đồng mỗi năm
Trong bối cảnh nguồn vốn ngân hàng chủ yếu có kỳ hạn ngắn, thị trường vốn sẽ phải đảm nhận vai trò ngày càng lớn trong việc cung cấp nguồn lực dài hạn cho hạ tầng, năng lượng và các dự án chiến lược. Chính phủ cũng đặt mục tiêu nâng quy mô thị trường cổ phiếu từ khoảng 80% lên 120% GDP, đồng thời mở rộng mạnh thị trường trái phiếu doanh nghiệp.
VCBF đánh giá sự kiện FTSE Russell nâng hạng Việt Nam là bước ngoặt lịch sử. Theo ước tính của ông Nguyễn Triệu Vinh, riêng các quỹ thụ động có thể giải ngân khoảng 1 tỷ USD, trong khi dòng vốn từ các quỹ chủ động có thể lớn gấp 3-4 lần con số này.
Trên cơ sở đó, VCBF tập trung vào 5 nhóm ngành có tiềm năng tăng trưởng dài hạn gồm ngân hàng, dịch vụ tài chính, bán lẻ hiện đại, xây dựng và vật liệu xây dựng, cùng năng lượng và giao thông xanh. Đây là những lĩnh vực được kỳ vọng hưởng lợi trực tiếp từ mở rộng tín dụng, nâng hạng thị trường, đầu tư công 8,2 triệu tỷ đồng trong chu kỳ mới và mục tiêu chuyển đổi năng lượng đến năm 2050.
Quỹ cũng theo dõi sát các thương vụ IPO quy mô lớn, bao gồm cả doanh nghiệp FDI và các chuỗi bán lẻ lớn như Điện Máy Xanh, nhằm tìm kiếm cơ hội đầu tư mới khi thị trường hướng tới mục tiêu được MSCI nâng hạng vào năm 2030.
