Trong bối cảnh Chính phủ đẩy mạnh chương trình cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa ban hành Thông tư số 23/2026/TT-NHNN, có hiệu lực từ ngày 10/6/2026, sửa đổi đồng loạt các quy định về quản lý ngoại hối đối với các tổ chức không phải là tổ chức tín dụng (TCTD).
Thông tư được xem là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa Nghị quyết số 24/2026/NQ-CP về cắt giảm điều kiện kinh doanh, đồng thời tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tham gia hoạt động đại lý đổi ngoại tệ và đổi tiền tại khu vực biên giới.
Thông tư 23 gồm 4 chương, 22 điều, tác động trực tiếp đến các tổ chức kinh tế tham gia làm đại lý đổi ngoại tệ và đại lý đổi tiền của các quốc gia có chung biên giới đất liền với Việt Nam, gồm Nhân dân tệ Trung Quốc (CNY), Kíp Lào (LAK) và Riel Campuchia (KHR).
Văn bản đồng thời sửa đổi, bổ sung ba quy định quan trọng trong lĩnh vực này, gồm Quyết định số 21/2008/QĐ-NHNN về quy chế đại lý đổi ngoại tệ, Thông tư số 04/2023/TT-NHNN về đại lý đổi tiền nước có chung biên giới và Thông tư số 07/2001/TT-NHNN hướng dẫn quản lý tiền tệ tại khu vực kinh tế cửa khẩu.
Điểm đáng chú ý là NHNN đã bãi bỏ một số yêu cầu về thành phần hồ sơ và điều kiện kinh doanh không còn phù hợp. Các quy định về bản sao chứng thực cũng được thay thế theo hướng linh hoạt hơn, cho phép doanh nghiệp sử dụng bản gốc, bản chính hoặc bản quét điện tử tùy theo hình thức nộp hồ sơ.
Song song đó, thủ tục trực tuyến được mở rộng khi hồ sơ có thể được nộp qua Cổng Dịch vụ công quốc gia bằng chữ ký số theo quy định của pháp luật.
Một thay đổi khác là việc phân cấp quản lý theo mô hình NHNN chi nhánh Khu vực, thay cho cơ chế quản lý tại từng chi nhánh tỉnh biên giới trước đây. Các đại lý tiếp tục phải niêm yết công khai tỷ giá mua, bán tại địa điểm giao dịch và thực hiện đầy đủ quy trình nhận biết khách hàng nhằm bảo đảm an toàn, phòng chống rửa tiền.
Siết quản lý dòng ngoại tệ tại khu vực biên giới
Đối với hoạt động đổi tiền tại khu vực biên giới và khu kinh tế cửa khẩu, Thông tư 23 quy định rõ nguyên tắc tiền của nước nào chỉ được đổi tại khu vực biên giới tiếp giáp với nước đó.
Các tổ chức kinh tế làm đại lý phải thỏa thuận cụ thể với tổ chức tín dụng được ủy quyền về mức tồn quỹ được phép để lại cũng như thời hạn bắt buộc phải bán lại số ngoại tệ tiền mặt đã mua.
Trách nhiệm của các tổ chức tín dụng được ủy quyền cũng được mở rộng. Ngoài việc ký hợp đồng đại lý, các đơn vị này phải cung cấp phần mềm quản lý, theo dõi hoạt động của đại lý, đồng thời thực hiện kiểm tra, giám sát định kỳ hoặc đột xuất.
Đáng chú ý, các tổ chức tín dụng còn phải đào tạo nhân viên đại lý kỹ năng nhận biết tiền thật, tiền giả nhằm bảo đảm an ninh tiền tệ tại khu vực biên giới.
Thông tư 23 thiết lập cơ chế hậu kiểm chặt chẽ đối với các đại lý đổi ngoại tệ và đổi tiền biên giới.
Theo đó, NHNN chi nhánh Khu vực sẽ thu hồi Giấy chứng nhận trong trường hợp tổ chức kinh tế không triển khai hoạt động đại lý sau 12 tháng kể từ ngày được cấp hoặc không phát sinh doanh số đổi tiền trong 12 tháng liên tục.
Bên cạnh đó, thời hạn hiệu lực của Giấy chứng nhận đăng ký đại lý được gắn với thời hạn hợp đồng ủy quyền nhưng tối đa không quá 5 năm kể từ ngày cấp.
Các quy định mới đồng nghĩa với việc doanh nghiệp được giảm chi phí tuân thủ và thủ tục đầu vào, song phải duy trì hoạt động thực chất và thường xuyên cập nhật năng lực vận hành nếu muốn tiếp tục tham gia thị trường. Diễn biến hoạt động đổi tiền và dòng ngoại tệ tại các khu vực biên mậu sẽ là dữ liệu đáng chú ý khi cơ chế mới đi vào thực thi.
