Ngân hàng Trung ương Nhật Bản hôm 16/6 nâng lãi suất lên mức cao nhất trong 31 năm, đánh dấu bước tiến quan trọng trong lộ trình bình thường hóa chính sách tiền tệ. Động thái này nhằm kiểm soát áp lực giá cả bắt nguồn từ cú sốc năng lượng do xung đột ở Iran gây ra. Đây là lần tăng lãi suất đầu tiên kể từ tháng 12/2025, đưa BOJ vào nhóm các ngân hàng trung ương đang chuyển hướng sang thắt chặt chính sách để đối phó với lạm phát, tương tự Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB).
Bước ngoặt chính sách tiền tệ tại Nhật Bản
Trong một quyết định không nằm ngoài dự đoán, BOJ đã tăng lãi suất chính sách ngắn hạn lên 1% từ mức 0,75%. Mức lãi suất này đưa chi phí vay vốn lên cao chưa từng thấy kể từ năm 1995. Giải thích cho quyết định này, BOJ nêu rõ trong tuyên bố ngày 16/6: "Sự chuyển dịch giá cả bắt nguồn từ giá dầu thô tăng đang diễn ra tương đối nhanh trong các giao dịch giữa các doanh nghiệp, xu hướng này có thể lan rộng và làm tăng giá tiêu dùng trên nhiều danh mục hàng hóa."
Cơ quan này bổ sung: "Khi xét đến kỳ vọng lạm phát trong trung và dài hạn cũng tiếp tục gia tăng, hiện nổi lên nguy cơ lạm phát cơ bản sẽ chệch hướng và vượt lên trên mục tiêu giá cả của chúng tôi."
Quyết định này được thông qua với số phiếu 7-1. Đáng chú ý, Thống đốc Kazuo Ueda không tham dự cuộc họp và không bỏ phiếu do phải điều trị nội trú trong hai tuần vì bệnh nang gan bị nhiễm trùng. Trong khi đa số ủng hộ, ông Toichiro Asada, thành viên mới gia nhập hội đồng vào tháng 4 và là người đầu tiên được Thủ tướng theo đường lối ôn hòa Sanae Takaichi lựa chọn, đã phản đối với quan điểm rằng rủi ro giảm đối với tăng trưởng từ cuộc xung đột ở Trung Đông lớn hơn rủi ro lạm phát.
Nhận định về lộ trình chính sách, Hirofumi Suzuki, chiến lược gia trưởng về ngoại hối tại SMBC, chia sẻ: "Nếu có, trọng tâm là liệu việc tăng lãi suất 50 điểm cơ bản có được đề xuất hay không, nhưng không có đề xuất nào như vậy được đưa ra. Về lộ trình tăng lãi suất trong tương lai, điều này là tích cực đối với giá tài sản rủi ro, vì nó cho thấy khả năng tránh được nguy cơ tăng lãi suất mạnh". Ông cho biết thêm: "BOJ có khả năng sẽ tiếp tục tăng lãi suất với tốc độ dần dần khoảng 6 tháng đến một năm một lần".
Phản ứng của thị trường
Sau thông báo, chỉ số Nikkei 225 đã tăng tới 1%, thiết lập mức cao kỷ lục mới trên 70.000 điểm. Đồng Yên tăng 0,1% lên 160,215 so với đồng USD, trong khi lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm tăng 3,5 điểm cơ bản lên 2,61%. Ngoài ra, BOJ quyết định tạm dừng chương trình cắt giảm mua trái phiếu từ tháng 4/2027 và tiếp tục mua khoảng 2.000 tỷ Yên (tương đương 12,5 tỷ USD) trái phiếu chính phủ Nhật Bản mỗi tháng.
Mọi sự chú ý hiện đang đổ dồn vào Phó Thống đốc Shinichi Uchida, người sẽ chủ trì cuộc họp báo thay mặt cho ông Ueda. Các chuyên gia vẫn giữ quan điểm thận trọng. Masato Koike, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Sompo Institute Plus, nhận định: "Tôi kỳ vọng một thông điệp cứng rắn hôm nay. Nhưng BOJ dường như có ý định tránh nói bất cứ điều gì có thể bị coi là một cam kết chắc chắn, vì vậy tôi không nghĩ thông điệp sẽ cung cấp nhiều gợi ý cụ thể".
Mặc dù thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran đã làm dịu đi những lo ngại về áp lực lạm phát toàn cầu, lạm phát bán buôn tại Nhật Bản đã tăng lên mức cao nhất trong 3 năm là 6,3% vào tháng 5, cho thấy các doanh nghiệp đang chuyển chi phí từ cú sốc năng lượng sang người tiêu dùng. Các nhà phân tích dự báo lạm phát tiêu dùng lõi sẽ quay trở lại trên mục tiêu 2% của BOJ vào cuối năm nay. Trong khi đó, đồng Yên yếu làm tăng giá hàng nhập khẩu và lạm phát chung, tiếp tục tạo áp lực buộc BOJ phải duy trì lộ trình tăng lãi suất hơn nữa. Các chuyên gia kinh tế trong một cuộc thăm dò của Reuters dự báo BOJ sẽ tăng lãi suất lên 1,25% trong quý IV sau lần tăng lên 1% vào tháng 6.
(Theo Reuters)
