Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tổng vốn đầu tư cấp mới và điều chỉnh của Việt Nam ra nước ngoài trong 5 tháng đầu năm 2026 đạt 794,6 triệu USD, gấp 2,5 lần so với cùng kỳ năm trước. Dòng vốn tập trung chủ yếu tại Lào với 199,5 triệu USD, tiếp đến là Kyrgyzstan với 149,9 triệu USD và Vương quốc Anh với 82,8 triệu USD.
Xu hướng này cho thấy nhu cầu hỗ trợ tài chính cho các công ty dự án, công ty con và đối tác tại thị trường quốc tế đang gia tăng nhanh chóng. Tuy nhiên, theo Pháp lệnh Ngoại hối hiện hành, tổ chức kinh tế không phải là tổ chức tín dụng chỉ được thực hiện hoạt động cho vay hoặc bảo lãnh cho người không cư trú khi có sự chấp thuận của Thủ tướng Chính phủ.
Trên thực tế, việc thiếu quy trình cụ thể và minh bạch khiến các trường hợp phát sinh phải xử lý riêng lẻ, kéo dài thời gian và gây khó khăn cho doanh nghiệp. Ngày 17/6/2026, Văn phòng Chính phủ ban hành Công văn số 5662/VPCP-KTTH truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, giao Ngân hàng Nhà nước (NHNN) khẩn trương xây dựng dự thảo Quyết định của Thủ tướng quy định chi tiết điều kiện, trình tự, thủ tục chấp thuận hoạt động này.
Dự thảo hiện đang được NHNN lấy ý kiến trong tháng 6/2026. Điểm đáng chú ý trong dự thảo là việc xác lập ngưỡng 1.600 tỷ đồng để phân định thẩm quyền.
Theo đó, Thủ tướng Chính phủ sẽ trực tiếp xem xét và cấp văn bản chấp thuận đối với các khoản cho vay gắn với dự án đầu tư ra nước ngoài có quy mô từ 1.600 tỷ đồng trở lên hoặc các khoản cho vay, bảo lãnh độc lập có giá trị tương đương.
Đối với các giao dịch dưới ngưỡng này, tổ chức kinh tế chỉ cần thực hiện thủ tục đăng ký tại Ngân hàng Nhà nước sau khi tự rà soát và đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định.
Dự thảo cũng đề xuất áp dụng mức trần 200 triệu USD/năm đối với các khoản cho vay không gắn với dự án đầu tư ra nước ngoài. Theo cơ quan quản lý, đây là giới hạn mang tính thận trọng trong giai đoạn đầu nhằm kiểm soát tác động của dòng vốn ra đối với thị trường ngoại tệ và dự trữ ngoại hối quốc gia.
Đồng thời, doanh nghiệp phải có thời gian hoạt động tối thiểu hai năm đối với các khoản vay gắn với dự án đầu tư ra nước ngoài và ít nhất năm năm đối với các khoản cho vay không gắn với dự án.
Chỉ doanh nghiệp có nền tảng tài chính lành mạnh mới được tham gia
Theo NHNN, việc mở cửa các giao dịch vốn cần được thực hiện theo nguyên tắc thận trọng nhằm ưu tiên nguồn lực cho tăng trưởng trong nước và hạn chế các rủi ro đối với an ninh tài chính tiền tệ.
Theo đó, doanh nghiệp không được sử dụng vốn vay nước ngoài để cho vay lại hoặc bảo lãnh cho người không cư trú. Đối với các khoản vay không gắn với dự án đầu tư, doanh nghiệp cũng không được mua ngoại tệ bằng đồng Việt Nam từ các tổ chức tín dụng để chuyển ra nước ngoài mà phải sử dụng nguồn ngoại tệ tự có.
Dự thảo đồng thời thiết lập hệ thống tiêu chí sàng lọc khá chặt chẽ. Tổ chức kinh tế phải có lãi trong hai năm liền kề trước thời điểm nộp hồ sơ, dựa trên báo cáo tài chính hợp nhất đã được kiểm toán độc lập.
Doanh nghiệp cũng không được có nợ xấu tại hệ thống ngân hàng và phải hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ thuế với ngân sách nhà nước.
Để hạn chế rủi ro từ việc lạm dụng đòn bẩy tài chính, dự thảo quy định đối với các doanh nghiệp không phải doanh nghiệp nhà nước, tỷ lệ nợ phải trả, bao gồm cả các khoản bảo lãnh dự kiến, không được vượt quá ba lần vốn chủ sở hữu.
Ngân hàng Nhà nước cho biết các quy định này nhằm bảo đảm chỉ những doanh nghiệp thực sự có năng lực tài chính, minh bạch và dư thừa nguồn ngoại tệ mới được tham gia hoạt động hỗ trợ vốn ra nước ngoài, đồng thời ngăn ngừa nguy cơ rửa tiền, chuyển vốn trái phép hoặc lợi dụng hoạt động cho vay, bảo lãnh để né tránh các thủ tục đầu tư và thoái vốn theo quy định.
Dự thảo cũng quy định rõ vai trò của các cơ quan quản lý. Bộ Tài chính sẽ là đầu mối trình Thủ tướng Chính phủ đối với các khoản cho vay gắn với dự án đầu tư ra nước ngoài quy mô lớn từ 1.600 tỷ đồng trở lên nhằm bảo đảm đồng bộ với quy trình chấp thuận đầu tư ra nước ngoài.
Trong khi đó, Ngân hàng Nhà nước sẽ là cơ quan đầu mối đối với các trường hợp còn lại, bao gồm các khoản cho vay không gắn với dự án, các khoản bảo lãnh quy mô lớn và các trường hợp ngoại lệ liên quan đến Chính phủ nước ngoài.
Cơ chế hậu kiểm cũng được thiết kế theo hướng nghiêm ngặt. Văn bản chấp thuận có thể bị thu hồi nếu doanh nghiệp cung cấp thông tin không trung thực, làm sai lệch bản chất khoản vay hoặc không triển khai hoạt động trong vòng 12 tháng kể từ ngày được cấp phép.
Theo NHNN, việc ban hành khung pháp lý mới được kỳ vọng vừa tạo điều kiện cho doanh nghiệp Việt Nam mở rộng hoạt động đầu tư quốc tế, vừa thiết lập cơ chế phòng vệ cần thiết để bảo đảm ổn định thị trường ngoại hối và an ninh tài chính quốc gia trong bối cảnh dòng vốn xuyên biên giới ngày càng gia tăng.
